Minimalna intervencija: glasjonomeri visoke viskoznosti kao alternativa amalgamu u bočnoj regiji

//Minimalna intervencija: glasjonomeri visoke viskoznosti kao alternativa amalgamu u bočnoj regiji

Minimalna intervencija: glasjonomeri visoke viskoznosti kao alternativa amalgamu u bočnoj regiji


Dr. José Ignacio Zalba Elizari
Specijalista za interventne programe održavanja oralnog zdravlja pri
Evropskom savetničkom odboru za plan terapije minimalnom intervencijom

Minimalna intervencija: glasjonomeri visoke viskoznosti kao alternativa amalgamu u bočnoj regiji

 

Sažetak

Ovaj članak prikazuje promenu u pristupu lečenju prema načelima minimalne intervencije, pri čemu glasjonomeri visoke viskoznosti imaju određene prednosti koje ih čine materijalom izbora za izradu ispuna u području bočnih zuba za sve pacijente, ali posebno za pacijente sa visokim rizikom karijesa: decu, starije osobe, osobe koje uzimaju lekove, parodontološke pacijente, itd.

Blekova klasifikacija kaviteta korišćena je u stomatologiji za lečenje karijesa u većem delu prošlog veka, pa su se lezije zato tretirale odstranjivanjem bolesnog tkiva sa zuba zajedno sa zdravim delom. Takva je praksa odgovarala tehnikama i materijalima dostupnim u to doba, u prvom redu amalgamu.

Promene u pristupu terapiji i razvoju adhezivnih materijala dovele su do razvoja stomatologije. Minimalna intervencija promenila je tradicionalni model u kojem lečenje karijesa ne uključuje samo mehanički pristup, već takođe zahteva i biološki pristup, koji omogućava manje invazivne tehnike. Zato veću pažnju treba posvetiti biokompatibilnosti materijala.

Prema definiciji, biomaterijali su bilo koji materijali koji preuzimaju funkcije tkiva u prirodnim organizmima, sposobni da oponašaju osobine tkiva u što većoj meri u njegovom biološkom okruženju. Biomaterijali treba da zadovolje zahteve funkcionalnosti, biostabilnosti, biokompatibilnosti i sterilnosti.

Ni jedan materijal za ispun ne može savršeno da zameni gleđ i dentin, pa zato njihovo očuvanje mora biti najvažnije u svakom planu terapije. Svesna te situacije, struka je razvila nove tehnike i stomatološke materijale koji adekvatno nadoknađuju postojeće lezije i mogu sprečiti razvoj sekundarnog karijesa. U tom nastojanju u stomatologiji su pre nekoliko decenija predstavljeni glasjonomeri, čije osobine daju ovim materijalima veliku prednost u odnosu na druge materijale za ispun.

Glasjonomeri su prošli brojne promene u cilju poboljšanja kliničkih svojstava. Razvoj tih visokoviskoznih materijala nudi bolju alternativu kao materijal za ispun od amalgama u području bočnih zuba. Adhezija glasjonomera za zubno tkivo manje je osetljiva na gubitak zdravog zubnog tkiva, čak i obnavlja zahvaćeni dentin. Zato su ti materijali za ispun sigurniji i indikovani u minimalno interventnoj stomatologiji. Istraživanja pokazuju da praksa korišćenja glasjononomera za ispun većih lezija olakšava remineralizaciju zahvaćenog (demineralizovanog) dentina u dnu kaviteta kada se odstrani zaraženi dentin, dodatno služeći kao zaštita pulpe. Pravilna adhezija pomaže u sprečavanju mikropukotina izolovanjem preostalih bakterija iz hrane i smanjenjem njihove metaboličke aktivnosti, zaustavljajući time proces demineralizacije, dok će joni kalcijuma, fosfora i fluorida iz jonomera povećati remineralizaciju. Cilj modela minimalne intervencije uk-
ljučuje veće očuvanje zubne strukture, budući da su poznate prateće pojave mehaničkog uklanjanja zuba.

Reakcija stvrdnjavanja glasjonomera je reakcija na bazi kiseline između poliakrilne kiseline i staklene osnove: kiselina napada staklene čestice uzrokujući otpuštanje jona kalcijuma, aluminijuma i fluorida. Joni fluorida uključeni su u matricu te se mogu proširiti između tkiva koje okružuje zub te u pljuvačku. Zubne paste sa fluoridima mogu da budu izvor tog jona za glasjonomere. Otpuštanje fluorida omogućava antikariozno delovanje koje je izrazito indikovano kod svih pacijenata, ali uz posebnu pažnju prema pacijentima koji su sa najvećim rizikom od pojave karijesa (deca, starije osobe, osobama koje uzimaju lekove, itd.) te kod parodontoloških pacijenata (izloženi koreni).

Adhezija je rezultat promene u jonima između zubnog tkiva i cementa. Poliakrilna kiselina u glasjonomeru napada zubnu površinu, otpuštajući jone kalcijuma i fosfata, koji se talože zajedno sa jonima kalcijuma, fosfata i aluminijuma koji se otpuštaju iz materijala, stvarajući zajedničku celinu. Određeni stepen adhezije takođe se stvara između grupa karboksilne kiseline i dentinskog kolagena.

Prvi estetski prihvaćen glasjonomer za izradu ispuna bio je Fuji II (GC Europe), koji je imao bolje fizičke osobine od predhodnih materijala. Od tada se osnovni sastav tih materijala poboljšao. Može se reći da je estetika tog materijala pogodna za područje bočnih zuba i u zoni gde estetski zahtevi nisu prioritetni. Posle poliranja, u cilju poboljšanja estetskih osobina, razvijen je premaz koji se nanosi na površinu materijala štiteći ga od disbalansa vode tokom sazrevanja, poboljšavajući njegova estetske i fizičke osobine.

Fizičke osobine glasjonomera važne su u kontekstu tehnika minimalne intervencije. Kao svi cementi na bazi vode, relativno su osetljivi na vodu i opterećenje 24 sata posle postavljanja, dok potpuno ne sazreju. Uz pravilnu kontrolu postupka, pokazali su odgovarajuće trajanje u područjima sa normalnim opterećenjem. U brojnoj je literaturi potvrđeno da se glasjonomeri mogu koristiti kao materijal za trajne ispune klase I, II i V.

Najnovija literatura čak pokazuje da se glasjonomeri visoke gustoće mogu koristiti za ispune klase II pod opterećenjem, gde je istmus manji od polovine razmaka između kvržica.

Niska osetljivost glasjonomera na tehniku primene materijala (glasjonomeri u kapsulama), budući da se radi o materijalima koji se postavljaju u jednom koraku, toleriše vlagu pri rukovanju, a jednostavnost upotrebe u modelovanju ili odstranjivanju viška materijala čini da su dobro prilagođeni uslovima koji se traže u svakodnevnoj stomatološkoj praksi.

U skladu sa člankom dr Karl-Heinz Friedla, to su trenutno materijali koji su ekonom-ski efikasniji od tradicionalnih materijala za ispun (amalgama i kompozita), te koji su ekonomičniji za rad.To ih čini zanimljivim u postojećim ekonomskim uslovima, gde se ne traži samo dobar, nego i jeftiniji rad.

Dosta se raspravlja o mogućim uticajima na zdravlje zbog upotrebe amalgama.To je davno počelo kad su pojedini članovi akademske zajednice uneli sumnju u njihovu efikasnost i sigurnost imajući u vidu delovanje žive koja je u sastavu amalgama na ljude i životinje. Sve je to potrebno revidirati, posebno s obzirom da danas postoje materijali veće biokompatibilnosti sa visokim stepenom uspešnosti u nadoknađivanju zubne strukture u skladu sa aktuelnim principima minimalne intervencije. Tim u stomatološkoj ordinaciji i sam je izložen najvećem riziku kontaminacije pri rukovanju živom, kada dolazi do otpuštanja žive u radno okruženje.

Materijal za ispun najbliži prirodnom izgledu zuba danas je glasjonomer (EQUIA, GC EUROPE), koji je mineral, u odnosu na amalgam koji je metal i zbog toga nije tako pogodan.

Može se reći da materijal EQUIA sam po sebi predstavlja novi koncept ispuna koji uključuje dva materijala: glasjonomer visoke viskoznosti nove generacije (Equia Fil), sa dosad neviđenom translucencijom i estetikom kod slične vrste materijala, i premaz sa nano-punnjenjem (Equia Coat), koji štiti materijal tokom njegovog sazrevanja i popravlja estetske i fizičke osobine
ispuna. Kod ove nove tehnologije ispuna, velika je prednost mogućnost ispuna kaviteta u jednom potezu, izrade vrlo brzog ispuna, što dovodi do ekonomičnog i estetskog
ispuna. Druga dodatna prednost tipična za glasjonomere kako je već objašnjeno, jeste da ne treba izolovano radno polje kako bi se postigla bolja adhezija u ispunima gde je teško postići potrebno suvo područje ili u situacijama gde izolacija potrebna za kompozit ne može da se postigne.

 

Primer iz prakse

 

Zaključak

Načela minimalne intervencije, zajedno sa zahtevom za većom estetikom, biokompatibilnošću i nižim troškovima materijala, dovode u postojećoj minimalno interventnoj izradi direktnog ispuna do napuštanja amalgama u potrazi za novim sistemima temeljenim na glasjonomerima kao materijalom izbora u području bočnih zuba. Pored toga, ovaj novi koncept izrade ispuna predstavlja savršenu alternativu za pacijente koji isključuju kopozit iz finansijskih razloga.

2017-11-08T09:31:43+00:00